پسری که با قرآن بزرگ شد و در شلمچه به شهادت رسید
به گزارش نوید شاهد البرز؛ در تاریخِ ملتها، گاهی نامها چنان در دلِ خاک ریشه میدوانند که حتی با گذشتِ دههها، عطرِ آنها از میانِ خاک برخاسته و به آسمان میرسد. در میانِ کوچههای قدیمی و باصفای شهر «اشتهارد»، جایی که کوهها آغوش خود را به سوی ایمان گشودهاند، نامی میشنود که با هر بار ذکر شدنش، لرزهای از احترام بر اندامِ سالیان میافتد: «حسن شاه بختی». او تنها یک نام در لیست شهیدان نیست؛ او قصهای است از پیوندِ میانِ تربیتیِ مذهبی و عطشِ جاویدان برای رسیدن به حقیقت. قصهای که از نخستین دمِ تولد تا آخرین نفس در میانِ غبارِ شلمچه، با نورِ قرآن در هم آمیخته بود.
آمدنی از میانِ دعاها
همه چیز از سالها پیش، از میانِ زمزمههای یک مادرِ مؤمن آغاز شد. سیده زهرا موسوی، مادری که سالهاست چشمانش با نگاه به سوی بهشت، روشن شده است، روایت میکند که تولد حسن، اتفاقی نبود که تنها به تقویمِ زمانی وابسته باشد؛ بلکه این تولد، پاسخِ دعاها بود.
او در ماه مبارک شعبان، زمانی که جهان با شادی از میلادِ امام حسین (ع) لبریز است، انتظارِ آمدنِ این فرشته را داشت. مادر با نگاهی که نشان از ایمانِ عمیق دارد، میگوید: «در همان دورانِ بارداری، انگار حسن با من سخن میگفت. من هر روز قرآن میخواندم و با تلاوتِ آیاتی از کتابِ خدا و با خواندنِ مناجاتهای مفاتیحالسجعده، او را در شکم خود میپروردم. گویی او از همان آغاز، با من همنوا بود؛ او با شنیدنِ نامِ امام حسین (ع) در شکم، با من همراه میشد.»
این پیوندِ معنوی، سرنوشتِ او را رقم زد. نامی که بر او نهادند، نه از سرِ تصادف، بلکه از سرِ یک عشقِ مذهبیِ عمیق بود. او از همانجا، از همان آغاز، جوری نامگذاری شد که گویی قرار است میراثِ آن امامِ مظلوم را در رفتار و کردارِ خود بیاورد. او فرزند دوم و اولین پسرِ این خانوادهی پربرکت بود؛ پسری که در میانِ سه خواهر، همچون ستونی از ایمان، در خانه قد علم کرد.
کودکی در سایهسارِ نور و قرآن
وقتی صحبت از کودکیِ حسن میآید، تصویرِ پسری ترسیم میشود که برخلافِ کودکانِ همسنوسال خود، نگاهی نافذ و آرام داشت. او در محیطی بزرگ شد که قرآن، نه تنها یک کتاب، بلکه پالسِ اصلیِ زندگیِ خانه بود. پدرش، با دانشی که از قرآن برخاسته بود، نخستین معلمِ او شد.
در آن سالهای دور، زمانی که فضای اجتماعی و مذهبی با سختیهای خاص خود همراه بود، حسن مسیرِ روشنی را پیش گرفت. مادر با غرور از این دوران میگوید: «او از همان سالهای نخستین، پیوندش با کلامِ خدا، ناگسستنی بود.» او در حالی که دیگر کودکان در جستجوی بازیهای دنیوی بودند، در میانِ آیاتِ قرآن غرق میشد.
یکی از زیباترین خاطراتی که در روایتِ مادر میدرخشد، روحیهیِ حساسِ او نسبت به قضایایِ کربلا است. مادر به یاد میآورد که حدوداً در پنج سالگی، وقتی مادربزرگش از مسجد بازمیگشت و با سوز و گداز از حوادثِ عاشورا و از مصیبتهای امام حسین (ع) میگفت، حسن، با آن جثهی کوچک، چنان منقلب میشد که اشک از چشمانش جاری میگشت. او نمیفهمید که چرا این نامها باعثِ غم میشود، اما قلبِ او، به طور غریزی، با دردِ اهلبیت پیوند خورده بود. این گریههایِ کودکانه، در واقع، همان قطراتِ آبی بود که بعدها، مسیرِ شهادت او را برای رسیدن به رستگاری، آبیاری کرد.
دورانِ تحصیل؛ میانِ کوره، کار و علم
زندگیِ حسن شاه بختی، زندگیِ یک مردِ عمل بود. او نمیتوانست میانِ دو دنیا زندگی کند؛ یا باید در میانِ کتابها میبود یا در میانِ کار. اما او راهِ میانه را یافت. او از حدود ده تا دوازده سالگی، به طور کامل و با دقتِ یک عارف، نماز را در قالبِ یک عبادتِ بینقص، در زندگی خود جای داد.
او در دورانِ مدرسه، در میانهیِ مسیرِ تحصیل، همواره با قرآن در ارتباط بود. مادر میگوید که او تا کلاس پنجم، بخشهای بزرگی از قرآن را از حفظ داشت. این مهارتِ خیرهکننده، تنها از تدریبی ساده حاصل نشده بود، بلکه از عشقِ او به کلامِ وحی نشأت میگرفت. معلمی به نام «علیپور» با دیدنِ این استعدادِ درخشان، به او جایزههایی از قرآن میداد؛ جایزههایی که برای حسن، نه تنها یک پاداش مادی، بلکه تأییدی بر مسیرِ درستی بود که او در انتخابِ خود گرفته بود.
اما زندگیِ او تنها به سکون در مدرسه یا مسجد محدود نمیشد. او میدانست که برای رسیدن به مقامهای بلند، باید سختیها را تاب آورد. در تعطیلات، او در کنار پدرش، در میانِ غبارِ کارِ بنایی، به یاد میگرفت که چگونه باید با زمین و سنگ و زندگیِ واقعی روبهرو شد. او صبحها به کوره میرفت، کار میکرد و سپس با همان جسمِ خسته اما روحِ تشنهیِ علم، به سمتِ «علمیهی سیدالساجدین» میشتافت.
این تضادِ زیبا میانِ «کارِ سختِ بدنی» و «تحصیلِ معنوی»، شخصیتِ او را ساخت. او همزمان، یک کارگرِ زحمتکش و یک دانشآموزِ مستعد بود. این ویژگی باعث شده بود که حتی در آن دورانِ سخت، او را به عنوان یکی از شاگردانِ برجسته و متمایز در میانِ مدارسِ کرج و اشتهارد بشناسند.
دانشآموزی که استادِ همسالان بود
شخصیتِ حسن شاه بختی، در تلاقیِ دو جریان شکل گرفته بود: «دانش» و «خدمت». او تنها به دنبال کسبِ دانش برای خود نبود؛ بلکه همواره در پیِ این بود که آنچه آموخته، به نفعِ دیگران باشد. در همان دورانِ جوانی، حسن چنان در ریاضیات و علومِ پایه تسلط یافت که اتفاقی نادر در میانِ محله میافتاد؛ او تبدیل به معلمی شد که حتی همسالان و حتی دانشآموزانِ سالهای بالاتر (کلاس دوازدهمیها) برای یادگیریِ درسهای سخت به او مراجعه میکردند.
او در سکوتِ شبها، پس از پایانِ کارِ سخت در کارگاهها و کوره، چراغِ مطالعهاش را روشن میکرد. او نه برای امتحان، بلکه برای «تسلط» میخواند. این ویژگیِ او، نشان از آن داشت که او زندگی را نه یک رقابت، بلکه یک مسیرِ تعالی میدید. او میدانست که دانش، اگر با خدمت همراه نباشد، تنها بارِ سنگینی بر دوشِ صاحبش است.
وجدانِ بیدار؛ وقتی حقالناس، خط قرمز است
اما اگر بخواهیم ریشهی اصلیِ بزرگیِ حسن را بیابیم، باید به نگاهِ او به «حقالناس» بنگریم. در میانهیِ سخنانِ مادر، نکتهای وجود دارد که نشان میدهد او از همان کودکی، مروّت و عدالت را در خون خود داشت. حسن تنها یک پسرِ مطیع نبود؛ او پسری بود که اگر در مسیرِ حق، با بزرگترها هم برخورد میکرد، از آن نمیهراسید.
روایتِ مادر از برخوردِ او با پدرش دربارهیِ پرداختِ حقِ کارگرانِ کوره، گویایِ همه چیز است. او میدانست که هر سنگ و هر آج که در کارگاه جابهجا میشود، پتانسیلِ آن را دارد که با بیعدالتی، رنگِ گناه به خود بگیرد. او با نگاهی پرسشگر و قلبی که از ترسِ جلبِ رضایتِ خداوند میلرزید، بر لزومِ پرداختِ دقیقِ حقالناس پافشاری میکرد. او معتقد بود که میانِ عبادتِ در مسجد و رفتار با کارگر، مرزی نیست؛ اگر حقِ انسانی پایمال شود، نمازهایِ بلند، بیثمر خواهند بود. این همان «دینداریِ عملی» بود که او را از دیگران متمایز میکرد.
رد شدن از میانِ فریب؛ عزمِ جزم برای جبهه
وقتی طوفانِ جنگ، خاکهایِ جنوب را به لرزه درآورد، همهی جوانانِ ایران، از جمله حسن، در جستجویِ معنایِ عمیقتری از زندگی بودند. در آن روزگار، برخی با تدبیر و با تکیه بر روابط، تلاش میکردند تا از سنگرِ سختی و از مواجهه با مرگ دوری کنند. حتی برخی، با پیشنهادهایی از قبیلِ «پوشیدنِ لباسِ روحانیت» برای دور ماندن از خطِ مقدم، سعی در آرام کردنِ جریانات داشتند؛ چرا که میدانستند جبهه، تنها جایِ مردانِ بیباک است.
اما حسن شاه بختی، مردِ تصمیم بود. او در برابرِ این پیشنهادها، نه با لجبازی، بلکه با یک منطقِ آسمانی ایستاد. او میدانست که اگر جوانانی چون او، از میدانِ مبارزه عقبنشینی کنند، چه رخ خواهد داد. او با نگاهی که از میانِ سالیانِ خدمتِ مذهبیاش صیقل خورده بود، بر این باور بود که حضور در جبهه، نه یک انتخاب، بلکه یک «تکلیف» است. او میدانست که برای رسیدن به آن مقامِ والایی که در دعاهایِ دورانِ کودکیاش تصور میکرد، باید از میانِ آتشِ شلمچه عبور کرد.
وصیتِ مردی که به دنبالِ بقایِ ایمان بود
زندگیِ حسن، همواره با نگاه به «آیندهای که در سایهیِ خداست» گره خورده بود. او حتی در میانهیِ تاریکیهایِ جنگ، به فکرِ کسانی بود که پشتِ سرش میگذاشت. وصیتِ او، نشانهای از مروّت و از خودگذشتگیِ بیمرز بود.
او در وصیتهایش، بیش از هر چیز، نگرانِ حفظِ آنچه بود: خانواده و ایمان. او میدانست که اگر روزی از میانِ آنها برود، تنها باید با مرگِ او، میراثِ اخلاقیاش حفظ شود. او در وصیتِ خود، صلح و آرامش را برای خانوادهاش میخواست؛ او حتی در اوجِ سختی، برای همسرش راهِ آزادی و انتخابِ مسیرِ زندگی پس از خود، باز گذاشت، تا نشان دهد که عشقِ او، نه یک زنجیر، بلکه یک رهاییِ مقدس است. او میخواست که فرزندانش، نه با اندوهِ از دست دادنِ یک پدر، بلکه با افتخار به میراثِ یک قهرمان بزرگ شوند.
آخرین نبرد در غبارِ شلمچه
سال ۱۳۶۶، زمانی که نبردها در منطقه شلمچه به اوجِ خود رسیده بود، حسن شاه بختی، در میانِ غبارِ گلولهها و صدایِ انفجارها، به دنبالِ ملاقات با محبوب بود. او که از کودکی با قرآن و از جوانی با جبهه پیوند خورده بود، حالا در آخرین مرحلهیِ آزمونِ خود قرار داشت.
در میانِ عملیاتِ کاربدر-۸، جایی که مرزِ میانِ زندگی و مرگ، به باریکیِ یک تیغه بود، حسن، همانگونه که بود، استوار ایستاد. او نه برای افتخار، بلکه برای آنچه در قلبش داشت میجنگید. و سرانجام، در میانهیِ آن غبارِ سرخ، روحِ او از کالبدِ خاکیاش جدا شد تا به همان آرامشی برسد که در دورانِ کودکی، در میانِ تلاوتِ آیاتِ قرآن، تجربه کرده بود.
میراثی که هرگز نمیمیرد
امروز، وقتی از نامِ شهید حسن شاه بختی سخن میگوییم، تنها از یک سربازِ کشتهشده صحبت نمیکنیم؛ ما از یک «الگویِ انسانی» سخن میگوییم. او پیامی داشت: اینکه میتوان هم کارگر بود، هم دانشجو، هم معلم، هم مؤمن و هم شهید. او به ما آموخت که ایمان، نه در کلام، بلکه در برخورد با حقالناس، در یادگیریِ علم و در ایستادگی در برابرِ فریب، معنا پیدا میکند.
روحِ او، در میانِ دعاهایِ مادرش، در میانِ صفحاتِ قرآن و در میانِ خاکِ اشتهارد، جاویدان خواهد ماند. او رفت تا ما یاد بگیریم که چگونه باید زیست؛ با قلبی که همیشه، به سمتِ «حسن» و «حسین» میتپید.
انتهای پیام/