از آخرین خداحافظی تا بازگشت صدای زینب؛ روایت روزهای پس از یک جنایت

به گزارش نوید شاهد اصفهان، مرضیه خلیلیان، خواهر شهیده عاطفه خلیلیان، در دومین بخش از گفتوگو با نوید شاهد اصفهان، از آخرین دیدار و تماس تلفنی با خواهرش، لحظه اطلاع از حمله به منزل خانواده و روزهای دشوار پس از آن میگوید؛ روزهایی که زینب، دختر سهسالونیمه خانواده، پس از نجات از زیر آوار حدود ۳۱ روز در بیمارستان بستری شد و خانواده در میان اندوه از دست دادن عزیزانشان، همه امید خود را به بهبودی او گره زده بودند.
گاهی یک دیدار ساده، یک خداحافظی معمولی یا حتی یک تماس تلفنی کوتاه، سالها بعد به خاطرهای تبدیل میشود که انسان بارها و بارها در ذهن خود مرور میکند. آخرین دیدار مرضیه خلیلیان با خواهرش عاطفه و همسر او، شهید سرهنگ پاسدار مهدی نصر آزادانی، نیز از همین جنس بود؛ دیداری که در آن هیچکس تصور نمیکرد فاصله چندانی تا حادثهای که زندگی این خانواده را برای همیشه تغییر داد، باقی نمانده باشد.
مرضیه خلیلیان با مرور روزهای پایانی اسفندماه ۱۴۰۴، از آخرین ساعات حضور در خانه خواهرش، خستگی شهید مهدی پس از بازگشت از محل کار و تماس تلفنی نیمهشبی میگوید که تنها ساعتی پیش از حمله برقرار شده بود. او در ادامه، از روزهای طولانی بستری زینب، نگرانی خانواده درباره وضعیت جسمی و تکلم او و بازگشت تدریجی این کودک به زندگی روزمره روایت میکند.
آخرین دیدار در روزهای پایانی اسفندماه
من معلم هستم و تا چهارشنبه ۲۸ اسفندماه کلاسهای درس ما بهصورت آنلاین برگزار میشد. همان روز خواهرم عاطفه با من تماس گرفت و گفت: «فردا پنجشنبه میآیی خانه ما؟»
قبول کردم و قرار شد صبح به خانهشان بروم. چون میدانستم بچهها معمولاً شبها تا دیروقت بیدار میمانند و صبحها تا حدود ساعت ۹ یا ۱۰ میخوابند، از همان ساعتهای اولیه صبح راهی خانهشان شدم. آن روز تا عصر کنار خواهرم بودم و با هم مقداری از کارهای جزئی و نظافت منزل را انجام دادیم.
آقا مهدی آن روز شیفت کاری بودند و در خانه حضور نداشتند. بعدازظهر بود که صدای زنگ در آمد و ایشان از محل کار برگشتند. وقتی وارد خانه شدند، خستگی بهوضوح در چهرهشان دیده میشد. واقعاً آنقدر خسته بودند که آثار خستگی از سر و رویشان پیدا بود.
با ایشان کمی صحبت کردم و گفتم: «آقا مهدی، شما خیلی زحمت میکشید و سختی زیادی تحمل میکنید. خدا قوت، واقعاً خسته نباشید.»
ایشان در پاسخ گفتند: «نه، ما کاری نمیکنیم؛ وظیفهمان را انجام میدهیم.»
بعد از مدتی دراز کشیدند و خوابشان برد. وقتی دیدم اینقدر خسته هستند، به عاطفه گفتم دیگر بهتر است من به خانه خودمان بروم و اجازه بدهیم استراحت کنند. حتی گفتم جاروبرقی نکشید و کار دیگری انجام ندهید؛ چون ایشان به آرامش و استراحت نیاز دارند.
آن روز آخرین دیدار من با آقا مهدی بود. آن زمان از جزئیات مسئولیت و فعالیتهایشان اطلاع دقیقی نداشتیم. نمیدانستیم در چه بخشهایی مشغول خدمت هستند و چه مسئولیتهایی بر عهده دارند. بعد از شهادتشان بود که بیشتر با جایگاه و مسئولیت ایشان در دفاع از وطن آشنا شدیم و فهمیدیم چه انسانهای عزیزی را از دست دادهایم.
شبی که با وجود خستگی، در کنار مردم بودند
روز بعد، خانواده برای برنامههای شب عید و حضور در تجمعات مردمی آماده شدند. با وجود اینکه آقا مهدی از شیفت کاری برگشته و بهشدت خسته بودند، مادرم را هم برای صرف شام به خانهشان دعوت کرده بودند.
مادرم تعریف میکرد که عاطفه و بچهها بعد از صرف شام، سریع کارهایشان را انجام دادند و آماده شدند تا در تجمعات و برنامه پرچمگردانی شرکت کنند. آن شب به همراه خانواده در برنامههای مردمی حضور پیدا کرده بودند.
برای من این موضوع نشاندهنده روحیه و پایبندی آنها بود؛ اینکه حتی با وجود خستگی و مشغله، برای حضور در جمع مردم و همراهی با برنامهها وقت میگذاشتند.
آخرین تماس؛ حدود ساعت ۱۲ و نیم شب
آن شب خودم هم در محل دیگری در تجمعات حضور داشتم. تا حدود ساعت ۱۲ و نیم شب با عاطفه تماس گرفتم و با هم صحبت کردیم.
از او پرسیدم: «خواهر، کجا بودید؟»
گفت: «مادر خانه ما بود. ایشان را رساندیم و برگشتیم.»
بعد هم گفت: «دیگر به مادر زنگ نزن؛ حتماً خوابیده است.»
این آخرین گفتوگوی تلفنی من با عاطفه بود. حدود ساعت ۱۲ و نیم شب با هم صحبت کردیم و بعد از خداحافظی، تماس را قطع کردیم.
هنوز هم وقتی به آن شب فکر میکنم، با خودم میگویمای کاش از عاطفه میخواستم گوشی را به محمدحسن بدهد تا با او هم صحبت کنم.ای کاش با فاطمهزهرا هم چند کلمهای حرف میزدم و احوالش را میپرسیدم. نمیدانستم این آخرین فرصت صحبت با خواهرم و آخرین شبی است که صدای او را میشنوم.
تماسی که همهچیز را تغییر داد
بعد از تماس با عاطفه، تا حدود ساعت یک و نیم بامداد بیدار بودم و گوشی تلفن همراهم دستم بود. سپس به خواب رفتم؛ البته هنوز کاملاً به خواب نرفته بودم و در حالت خواب و بیداری قرار داشتم که صدای زنگ تلفن همسرم را شنیدم.
همسرم از خواب بلند شد، تماس را پاسخ داد و از اتاق بیرون رفت. من هم سریع بیدار شدم و پرسیدم: «چه کسی این وقت شب تماس گرفته؟»
ابتدا چیزی نمیگفت. هرچه بیشتر سؤال کردم، متوجه شدم حالش تغییر کرده است. سریع لباس میپوشید تا از خانه خارج شود. وقتی پرسیدم کجا میروی، بالاخره گفت: «خانه عاطفه اینها را زدهاند.»
با شنیدن این جمله، انگار سقف خانه روی سرم خراب شد. آنقدر شوکه شده بودم که حتی توانایی درست لباس پوشیدن و آماده شدن نداشتم. ما در طبقه دوم زندگی میکردیم و حدود ۳۰ پله تا پایین داشتیم. دستم را به نردهها گرفتم و بهسختی از پلهها پایین آمدم.
تمام مسیر فقط یک جمله را با خودم تکرار میکردم: خدایا، کاش این تماس و این خبر دروغ باشد؛ کاش هیچ اتفاقی نیفتاده باشد. من ساعت ۱۲ و نیم با عاطفه صحبت کرده بودم؛ چطور ممکن بود در فاصلهای کوتاه چنین اتفاقی افتاده باشد؟
هرچه به محل حادثه نزدیکتر میشدیم، جمعیت بیشتری را میدیدم که از کوچهها و خیابانهای اطراف به سمت خانه آنها میرفتند. آمبولانسها و خودروهای آتشنشانی نیز در رفتوآمد بودند و هرچه به محل نزدیکتر میشدم، دلهره و لرزش بدنم بیشتر میشد.
وقتی به محل رسیدیم، نوارهای حفاظتی کشیده شده بود و اجازه عبور نمیدادند. در همان اطراف، خواهر دیگرم را دیدم که روی زمین نشسته بود، گریه میکرد و خودش را میزد. مدام میگفت: «عاطفه چه شده؟ بچهها چه شدند؟»
چند ساعتی در همان محل ماندیم. یکی از همسایهها که آنجا حضور داشت، به ما گفت یکی از بچهها را از زیر آوار بیرون آورده و به بیمارستان منتقل کردهاند.
در آن لحظات، هیچکدام از ما نمیدانستیم چه بر سر عاطفه، آقا مهدی و بچهها آمده است. تنها چیزی که در ذهنمان میگذشت، نگرانی برای عزیزانی بود که تا ساعاتی پیش با آنها صحبت کرده بودیم و حالا سرنوشتشان برایمان نامعلوم بود.
از محل حادثه تا بیمارستان؛ تمام امیدمان زینب بود
بعد از اینکه متوجه شدیم یکی از بچهها را از زیر آوار بیرون آوردهاند و به بیمارستان منتقل کردهاند، با خواهرم هماهنگ کردم و گفتم اجازه ندهند ما جلوتر برویم و صحنههایی را ببینیم که تحمل دیدنشان برایمان بسیار سخت بود.
همراه با همسایهای که زینب را از زیر آوار بیرون آورده و به بیمارستان منتقل کرده بود، راهی بیمارستان شدم. آنجا صحنههایی دیدم که واقعاًایکاش هیچوقت نمیدیدم.
زینب حدود ۳۱ روز در بیمارستان بستری بود. من، خواهرم و برادرم در تمام این مدت بهصورت شیفتی در بیمارستان حضور داشتیم و مراقب وضعیت او بودیم.
در آن روزها، فرصت و شرایط عزاداری برای عاطفه و دیگر عزیزانمان را نداشتیم. تمام فکر و ذکرمان وضعیت زینب بود. نمیدانستیم چه سرنوشتی در انتظارش است و آیا میتواند از این شرایط سخت عبور کند یا نه. همه امیدمان به بهبودی او بود.
روزهای سخت درمان؛ نگرانی از آینده زینب
بعد از گذشت مدتی، زینب به هوش آمد و به بخش منتقل شد. پزشکان اعلام کردند که به دلیل حدود یک ماه بیحرکت بودن و بستری شدن، عضلات بدنش تحلیل رفته و برای بازگشت به شرایط طبیعی به فیزیوتراپی، کاردرمانی و گفتاردرمانی نیاز دارد.
در آن زمان، زینب توانایی خوردن غذای معمولی را نداشت و به او شیرخشک میدادند. با وجود زخمهایی که روی صورتش ایجاد شده بود، خوشبختانه هیچکدام دچار عفونت و چرک نشدند و وضعیت جسمیاش بهتدریج رو به بهبود رفت.
یکی از نگرانیهای ما، بازگشت توانایی صحبت کردن زینب بود. وقتی درباره زمان بهبود تکلمش از متخصص ریه، سؤال کردیم، ایشان توضیح دادند که ممکن است این روند تا شش ماه طول بکشد.
شنیدن این صحبتها برای ما دشوار بود. نمیدانستیم زینب چه زمانی دوباره میتواند مثل گذشته صحبت کند و به دنیای کودکانه خودش برگردد.
نخستین کلمه؛ لحظهای که امید به دلمان برگشت
وقتی زینب به بخش منتقل شد، ما دور تختش جمع شدیم و شروع به صحبت کردن با او کردیم. در میان صحبتهایمان، ناگهان کلمه «نمیخواهم» را بر زبان آورد.
همان یک کلمه برای ما اتفاق بسیار بزرگی بود. پرستاران هم وقتی متوجه شدند زینب واکنش نشان داده و صحبت کرده است، تشویقمان کردند که به صحبت کردن با او ادامه دهیم تا روند بازگشت قدرت تکلمش بهتر شود.
آن شب اتفاقی افتاد که هنوز هم وقتی به یادش میافتم، بخاطر غم دل زینب برایم بسیار ناراحت کننده است. زینب از شب تا صبح بیدار ماند و شروع کرد به مرور خاطراتش؛ از بازیهایی که با خواهر و برادرش انجام میدادند تا شخصیتهای فیلمهایی که با هم بازی میکردند.
او ساعتها درباره آن روزها صحبت کرد و خاطراتی را که در ذهنش داشت، یکی پس از دیگری به یاد آورد. برای ما که روزها نگران حتی شنیدن یک کلمه از زبانش بودیم، این اتفاق بسیار امیدبخش بود.
صبح روز بعد، پزشک معالجش با اشاره به صحبت کردن زینب در طول شب گفت که انگار او میخواهد عقبماندگی یک ماهی را که در بیهوشی سپری کرده، جبران کند.
البته بعد از آن شب، زینب حدود دو تا سه روز مکثی در صحبت کردن داشت، اما دوباره بهتدریج شروع به حرف زدن کرد و روند بازگشت توانایی تکلمش ادامه پیدا کرد.
برای ما، شنیدن دوباره صدای زینب و دیدن واکنشهای کودکانهاش، امیدی بود که در میان آن همه اندوه به زندگیمان بازگشته بود.
دو هفته با زینب؛ روزهایی که دوباره قدم برداشت و حرف زد
بعد از ترخیص زینب از بیمارستان، خانواده پدری او اصرار داشتند که زینب از همان بیمارستان به خانه آنها منتقل شود؛ اما ما هم با آنها صحبت کردیم و درخواستمان این بود که اجازه بدهند مدتی در کنار مادر و خالههایش باشد. در نهایت با صحبتهایی که انجام شد، پذیرفتند زینب برای حدود دو هفته به خانه ما بیاید.
پزشکان به ما گفته بودند که زینب به فیزیوتراپی، کاردرمانی و گفتاردرمانی نیاز دارد. وقتی این توصیهها را شنیدم، مدام با خودم فکر میکردم آیا دوباره میتوانم راه رفتنش را ببینم؟ آیا روزی میرسد که مثل قبل بدود؟ آیا دوباره میتوانم صدای حرف زدنش را بشنوم؟
این سؤالها همیشه در ذهنم بود. با خودم میگفتم خدایا، آیا دوباره زینب را در حال دویدن و بازی کردن میبینم؟ آیا میتوانم شاهد بازگشتش به شرایط عادی باشم؟
باورکردنی نبود؛ در همان دو هفتهای که زینب پیش ما بود، بهتدریج توانست دوباره راه برود و حتی بدود. صحبت کردنش هم بهتر شد و دوباره میتوانست مثل گذشته با ما ارتباط برقرار کند.
یکی از اتفاقات خوشحالکننده برایمان این بود که شعرهای پیشدبستانی فاطمهزهرا را به یاد آورد. فاطمهزهرا این شعرها را در دوران پیشدبستانی یاد گرفته بود و زینب هم بسیاری از آنها را حفظ بود. در آن روزها، کمکم بخشهایی از این شعرها به خاطرش میآمد و آنها را برایمان میخواند.
هر بار که بخشی از شعری را به یاد میآورد یا خاطرهای از گذشته تعریف میکرد، برای ما اتفاق بزرگی بود. انگار دوباره بخشی از روزهای زندگی آن خانواده در کنارمان زنده میشد.
خاطراتی که هنوز در ذهن زینب زندهاند
زینب در آن دو هفته، بارها از خواهر و برادرش صحبت کرد. خاطرات بازیها و لحظاتی را که در کنار محمدحسن و فاطمهزهرا گذرانده بود، یکی پس از دیگری به یاد میآورد و برای ما تعریف میکرد.
برای ما شنیدن این خاطرات از زبان او هم شیرین بود و هم بسیار دردناک؛ شیرین از این جهت که میدیدیم زینب دوباره توانایی صحبت کردن و به یاد آوردن خاطراتش را پیدا کرده است و دردناک از آن جهت که میدانستیم آنها دیگر در کنار او نیستند.
زینب هنوز هم جزئیات زیادی از آن روزها را به یاد میآورد. رنگ لیوانها، مسواکها و وسایل بازی خواهر و برادرش را فراموش نکرده است. وقتی به دیدن ما میآید، گاهی خاطرات بازیهایشان را مرور میکند و از روزهایی میگوید که هر سه در کنار هم بودند.
برای ما شنیدن این حرفها بسیار سخت است؛ چون میدانیم زینب هنوز در دنیای کودکانه خودش با خاطرات آن خانه زندگی میکند؛ خانهای که در آن مادرش عاطفه، خواهرش فاطمهزهرا و برادرش محمدحسن حضور داشتند و حالا جای خالی همه آنها برایش باقی مانده است.
امروز بیش از هر چیز، نگران زینب هستیم؛ کودکی که پیش از آن حادثه، تمام روزش را در کنار مادر، خواهر و برادرش میگذراند و از صبح تا شب با آنها سرگرم بازی و زندگی بود. حالا باید مسیر زندگی را بدون نزدیکترین همراهان دوران کودکیاش ادامه دهد. ما هم تلاش میکنیم در کنار او باشیم و تا جایی که میتوانیم، محبت و آرامشی را که از دست داده است برایش فراهم کنیم.
اگر بخواهم از بهترین روزهای پس از شهادت عاطفه و خانوادهاش بگویم، آن دو هفتهای که زینب در کنار ما بود، از ماندگارترین روزها برایمان به شمار میرود. در میان تمام آن دلتنگیها، دیدن دوباره تواناییهای زینب و شنیدن صدایش، دلگرمی بزرگی برای ما بود.
شاید هیچوقت نتوانیم جای خالی عزیزانی را که از دست دادهایم پر کنیم، اما خاطراتشان همچنان در زندگی ما حضور دارد؛ در حرفهای زینب، در شعرهایی که از فاطمهزهرا به یادگار دارد و در آرزوهایی که محمدحسن برای آیندهاش داشت. اینها یادگارهای خانوادهای هستند که زندگیشان با مهر و محبت در کنار هم سپری شد و امروز نام و خاطرهشان برای ما زنده مانده است.
بخش اول گفتگو را بیشتر بخوانید: دنیای کودکانه؛ روزهایی که با حادثهای تلخ تغییر کرد
انتهای پیام/