روایت جانباز 70 درصدی که با ویلچر، قلهها را فتح کرد

به گزارش نوید شاهد استان قزوین، در آستانه عملیات والفجر هشت، در دل زمستان خونین سال ۱۳۶۴ و در نزدیکی کارخانهٔ نمک فاو، ترکش کاتیوشایی زندگی جوانی از دیار قزوین را برای همیشه دگرگون کرد. آن ترکش، نخاع محمد صالحی را قطع کرد و وی را بر صندلی چرخدار نشاند؛ ولی نتوانست اراده آهنینش را خم کند. این پایان راه نبود، بلکه آغازی بود بر مسیری پُرچالش و پرمعنا؛ مسیری که از خاکریزهای داغ فاو و جزایر مجنون آغاز شد و از کلاسهای درس ساده در خط مقدم، تا مدرسههای علمیه و دانشکدههای حقوق ادامه یافت.
محمد صالحی، جانباز ۷۰ درصد قطع نخاع، اکنون وکیل پایه یک دادگستری و دارای مدرک فوقلیسانس است. اما پیش از این عنوانها، وی نوجوانی بود در روستای خوزنین دانسفهان، که در کنار پدر کشاورزی میکرد و در مکتبخانه قرآن میخواند. نوجوانی که خانهاش را پایگاه اولین تظاهراتهای انقلابی در منطقه کرده بود. پس از آن، رزمندهای شد که هم در کوهستانهای سرد کردستان با گروهکها درگیر شد و هم در باتلاقها و جزایر جنوب، در عملیاتهای بزرگ بدر و والفجر هشت جنگید.
این روایت، داستان زندگی مردی است که با وجود زمینگیر شدن، هرگز متوقف نشد. این جانباز بزرگوار ثابت کرد که محدودیتهای جسمی، نمیتوانند مانع پرواز روح جویای علم و خدمت باشند. از بیمارستانهای طولانی مدت و آسایشگاههای جانبازان، تا کسب مدارج عالی علمی و ایستادن برابر قاضی در دادگاه، همه و همه فصلهایی از کتاب مقاومت اوست.
در گفتوگویی صمیمی، این جانباز بزرگوار از خاطرات شیرین و تلخش میگوید: از روزهای انقلاب در روستا، از همرزمانی که در آغوش گرفت و به خاک سپرد، از لحظه مجروحیت، از سختیهای درمان و از شوق یادگیری که حتی در سنگرهای خط مقدم نیز ایشان را رها نکرد. اینجا، روایت ایستادگی مردی است که با ویلچر، از پلههای دادگاه بالا میرود و با قلم، از حقوق مظلومان دفاع میکند. ایشان، خود، گواه زندهای است بر این حقیقت که شهادت، تنها شکل ایثار نیست؛ گاه، زندگی کردن و ساختن در سایه رنجی بزرگ، خود حماسهای دیگر است. روایت محمد صالحی؛ جانباز، وکیل و دانشآموختهای که تسلیم را در فرهنگ خود جایی نداده، شنیدنی است.
درآمد و تولد
«بسم الله الرحمن الرحیم. رب اشرح لی صدری و یسر لی امری…». محمد صالحی با این آیات سخنش را آغاز میکند. وی خود را اینگونه معرفی میکند: «اینجانب محمد صالحی، جانباز هفتاد درصد استان قزوین». تولدش با دو رویداد تاریخی زیارت کربلای عمویش و پیامدهای زلزله مهیب بویینزهرا در سال ۱۳۴۲ گره خورده است. «مادرم میگفت بعد از زلزله، در چادر به دنیا آمدیم؛ خانهها ویران شده بود و برایمان خانه سازمانی میساختند». خانوادهاش ده نفره، شش دختر و چهار پسربودند. پدرش کشاورز بود و وضع اقتصادیشان در مقایسه با دیگر هممحلیها خوب بود. از نظر مذهبی نیز خانوادهای متعهد و مقید بودند.
کودکی و نوجوانی در روستا
بازیهای ما الکدولک، قایمباشک و یک بازی با کلاه بود. کودکیاش در فضای روستای خوزنین کمک به پدر در کشاورزی، پارو کردن برف پشت بام، بردن غذا به باغ، کمک به مادر در پخت نان و رسیدگی به دامها گذشت. از سه - چهار سالگی تا پانزده سالگی همیشه همراهش، پدربودم. تحصیل را با مکتب خانه آغاز کرد، چون پدرش به مدارس دولتی زمان شاه اعتماد نداشت. پس از چند سال، خودش اصرار کرد و با یک سال تاخیر، وارد مدرسه شد. اما بعد از کلاس پنجم، باز مجبور به ترک تحصیل شد زیرا پدرش گفته بود، من کشاورزم و تنها هستم. تو باید پیش من بمانی.
آغاز کار و فعالیتهای انقلابی
برای کمک به معیشت خانواده، به تهران رفت و در کنار داییاش به بنایی مشغول شد. بعد به زادگاهش بازگشت و با شراکت، کوره آجرپزی راه انداخت. همزمان، امواج انقلاب اسلامی به روستاهای قزوین رسیده بود. خانه آنها به پایگاهی برای فعالیتهای انقلابی تبدیل شده بود. برادرش، شیخ ابراهیم صالحی(طلبه)، مسئولیت ارتباط با علما و تهیه اعلامیه را بر عهده داشت. محمد که نوجوانی سیزده - چهارده ساله بود، در پخش اعلامیه و ساخت پلاکارد و تصاویر طنز از شاه مشارکت میکرد. اولین تظاهرات در محل ما از خانه ما شروع شد. وی از درگیری با نیروهای نظامی در سگزآباد و نیز بستن جاده به روی ستونهای نظامی اعزامی به تهران خاطره گفت. این فعالیتها، نخستین جرقههای حضورش در صحنه مبارزه بود؛ حضوری که بعدها در جبهههای جنگ، شکل کاملتری به خود گرفت.
ازدواج
در سال ۱۳۶۲ و در ۱۷- ۱۸ سالگی، با یکی از بستگانش ازدواج کرد. مراسم عروسی به دلیل شهادت برادر عروس(شهید علی صالحی) و فضای کلی جامعه، بسیار ساده برگزار شد. مهریه ۲۰ هزار تومان بود و جهیزیه نسبتا کاملی از سوی خانواده عروس تهیه شد.
اعزام به جبهههای کردستان و جنوب
اولین تجربه ۱۳۶۱، این جانباز بزگوار، به صورت داوطلب بسیجی ثبتنام کرد و پس از دوره آموزش سخت در پادگان حمزه تهران، به کردستان اعزام شد. حدود سه ماه در مناطق سردشت، بانه و مریوان، درگیر مقابله با گروهکهای کموله دموکرات بود. خاطراتی از زندگی در پایگاههای دورافتاده، حمل آذوقه با قاطر، استحمام گروهی با اسکورت و درگیریهای مداوم روایت کرد.
عملیات بدر سال ۱۳۶۳، دیگر تجربه جانباز صالحی بود که در این عملیات بزرگ در منطقه جزیره مجنون و شرق دجله شرکت داشت. از شکستن خطوط دشمن، اسیر گرفتن سربازان عراقی، مقاومت در برابر پاتکهای سنگین تانک و نفربرهای عراقی و شیمیایی شدن منطقه سخن گفت. در یکی از این پاتکها، همرزمان زیادی شهید یا مجروح شدند. «فرمانده بعد گفت شما فقط یک گروهان بودید. یک گروهان در برابر آن همه یورش!».
مجروحیت قطعی در والفجر ۸
در عملیات والفجر ۸، بهمن ماه سال ۱۳۶۴ که برای آزادسازی فاو طراحی شده بود، شرکت داشت. وی در حین پیشروی در منطقه کارخانه نمک فاو، مورد اصابت ترکش کاتیوشا قرار گرفت. وی میگوید: من را روی یک پیامپی انداختند و به بیمارستان صحرایی بردند. سپس به بیمارستان آبادان، پس از آن با قطار به اراک و در نهایت به بیمارستان شهدای تجریش تهران منتقل شد. جراحت به قطع نخاع منجر شد. دوران درمان طولانی و سختی را پشت سر گذاشت: حدود سه ماه در بیمارستان بستری بودم. بعد هم ماهها در آسایشگاه جانبازان(عمارت طوفانی) دوره نقاهت و توانبخشی را طی کردم.
ادامه تحصیل؛ از خط مقدم تا دانشگاه
علاقه به درس، حتی در جبهه هم وی را رها نکرده بود: در خط طلائیه، یک سنگر را تبدیل به کلاس درس کرده بودند. لذا من همان جا برای اول راهنمایی ثبتنام کردم. پس از مجروحیت، این راه را با قدرت ادامه داد. در قم، در مدرسه ویژه ایثارگران(شهید زینالدین) مقطع راهنمایی و دبیرستان را تمام کرد. سپس در رشته حقوق (شاخه دانشگاه تهران در قم) لیسانس گرفت. همزمان در مدرسه علمیه فیضیه نیز پذیرفته شد. پس از بازگشت به قزوین، در آزمون وکالت قبول شد و پروانه گرفت. سال ۱۳۹۴ نیز مدرک فوقلیسانس رشته جزا و جرمشناسی را از دانشگاه بینالملل دریافت کرد. همسرش نیز به همراه ایشان، مسیر تحصیل را ادامه داده و اکنون فوقلیسانس حقوق دارد.
زندگی پس از جنگ و مشغلههای فعلی
جانباز صالحی اکنون وکیل پایه یک دادگستری است. با وجود ویلچرنشینی، دفتر وکالتی دارد که چند وکیل در آن فعالیت میکنند. و میگوید: سعی میکنم پروندههایی را قبول کنم که تردد کمتری نیاز داشته باشد. ساختمان جدید دادگستری آسانسور دارد و کار را آسانتر کرده است. در کنار کار، سالها به ورزشهای جانبازان(بسکتبال با ویلچر، شنا، وزنهبرداری، تیر و کمان) پرداخته و در برخی مسابقات مقام کسب کرده است.
دیدار با رهبر انقلاب
وی از دیدار صمیمی و طولانی با حضرت آیتالله خامنهای در جمعی از جانبازان ویلچری به عنوان خاطرهای به یادماندنی یاد کرد و بیان میکند: آقا با تکتک ما صحبت کرد. با یکی از دوستانمان حدود پنج دقیقه در گوشی صحبت کرد. بعد پرسیدم چی گفت؟ گفت: درد دل جامعه را گفتم، نه درخواست مادی.
من هم مانند بسیاری از رزمندگان، از پذیرش قطعنامه ناراضی بود: همه ناراحت بودند. دوست داشتیم تا پایان و پیروزی نهایی میجنگیدیم. وی رزمندگان را افرادی توصیف میکند که دیگران را بر خود مقدم میدانستند. در گرمای پنجاه درجه، اگر قمقمهای آب داشتند و دوستشان تشنه بود، به دیگران میدادند.
سختیهای زندگی به عنوان یک جانباز قطع نخاع
جانباز میگوید: زندگی جانباز آسان نیست. اگر چرخ ویلچرم پنچر شود، اگر بخواهم سوار ماشین شوم، همیشه نیاز به یک همراه دارم. حتی برای خرید یا حمام کردن. اما با توکل و روحیهای بالا، این مشکلات را پذیرفتم. با روشنایی به جبهه رفتم. میدانستم جنگ چه خطراتی دارد. حالا نباید بیایم و شکوه کنم.