رهبر شهید، ایراندوست و ایرانپناهی واقعی بود
به گزارش نوید شاهد به نقل ایبنا، آیین رونمایی از «دفتر شعر امین» با حضور سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، غلامعلی حدادعادل، مشاور رهبر معظم انقلاب و عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، محسن جوادی، معاون امور فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، حجتالاسلام والمسلمین محمدعلی مهدویراد، ابراهیم حیدری، مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران، مهدی ابراهیمزاده، رئیس حوزه ریاست انتشارات انقلاب اسلامی، مهدی ابراهیمزاده، رئیس حوزه ریاست انتشارات انقلاب اسلامی و احمد نجابتی، طراح گرافیک، مدیر هنری و خوشنویس، دوشنبه (۲۵ آبانماه) در پژوهشگاه هنر و معماری جهاد دانشگاهی برگزار شد.
سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در آیین رونمایی از کتاب «دفتر شعر امین» مجموعهای منتخب از آخرین سرودههای شهید حضرت آیتاللهالعظمی سیدعلی خامنهای گفت: به باور من، ایشان دارای سه وجه وجودی بودند که دو وجه نخست، بر وجه سوم سایه انداخته بود. وجه اول، «اسلامیت» ایشان بود؛ به طوری که تسلطی عمیق بر دانشهای مختلف اسلامی و نوآوریهای قابلتوجه در حوزههای دینی داشتند. وجه دوم، «انقلابیت» ایشان بود؛ همراهی ارشد با امام (ره) از سال ۱۳۵۷ و حضور فعال در دوران تأسیس و تثبیت انقلاب اسلامی تا دوران رهبری.
او افزود:، اما وجه سوم که به نظرم کمتر مورد توجه قرار گرفته و در سایه دو وجه دیگر قرار داشته، «ایرانیت» ایشان است. رهبر انقلاب اسلامی در کنار آنکه عالمی اندیشمند و شخصیتی برجسته انقلابی بود، شخصی ایراندوست و ایرانپناهی واقعی بود و از این زاویه میتوان سخنان بسیاری گفت که کمتر به آنها پرداخته شده است. عنوان «امین زبان و ادب فارسی» که امروزه برای ایشان برگزیده شده، یکی از وجوهی است که این ایرانیت را تبیین میکند؛ چراکه زبان و ادبیات فارسی، مرکز هویت ایرانی است و وقتی از ایشان به عنوان امین این گنجینه یاد میکنیم، در واقع درحال بازشناسی و بازنمایی وجه ایرانیت ایشان هستیم. بهویژه در شرایط فعلی، ضروری است که درباره این وجه از شخصیت ایشان بیشتر سخن بگوییم.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در ادامه اظهار کرد: در رابطه با زبان و ادب فارسی، ایشان دو مسیر را بهطور همزمان پیش بردند: نخست، تعلق و تسلط شخصی بر زبان و ادبیات فارسی و دوم، حمایت از زبان فارسی در سطح ملی و حکومتی. در مورد تسلط شخصی ایشان باید گفت که ایشان بر نظم و نثر فارسی بهطور یکسان اشراف داشتند. برخلاف بسیاری، از ادیبان معاصر که یا تنها در یکی از این دو حوزه تخصص داشتند و یا یکی بر دیگری میچربید، در رهبر شهید هر دو وجه به شکلی متوازن وجود داشت. کسانی که با ایشان معاشرت داشتند، میدانند که تسلط ایشان محدود به دوره یا سبک خاصی نبود، بلکه از سبک خراسانی تا شعر کلاسیک و مدرن و همچنین نثرهای متنوع را در بر میگرفت. ایشان به شدت بر «جوهره کلام» متوجه بودند و حتی در کنار مطالعات گسترده در علوم اسلامی، کلام و حدیث، توجه ویژهای به ظرافتهای نثر فارسی داشتند؛ همانگونه که درباره مرحوم ملاالجلیل قزوینی و نثر ایشان نیز نکاتی داشتند.
صالحی، افزود: نکته دوم، تلاش ایشان برای رشد، تقویت و گسترش زبان فارسی در میان ایرانیان است. اگر در تاریخ ایران، دورههایی برای شکوهمندی نثر فارسی مانند عصر سامانیان را داشتیم که زبان فارسی مورد حمایت امیران و وزیران دوره سامانی بود و عطف تاریخ ایران شد، در دوران معاصر نیز انقلاب اسلامی و بهویژه دوران رهبری ایشان، دورهای خاص و قابلتوجه برای زبان و ادب فارسی است. برای نمونه، نگاه ایشان به فردوسی را در نظر بگیرید؛ در ابتدای انقلاب متاثر از موجی از واژهزدایی، کلمه شاه، محذوف شد و شاهنامه به کنجی، رانده شده بود، ایشان با نگاهی خاص، جایگاه فردوسی را بازگرداندند و از حکمت و ظرافتهای اثر او سخن گفتند. همچنین درباره حافظ نیز درحالی که بسیاری نگاهی محدود داشتند، ایشان در دوران ریاستجمهوری و در کنگره حافظ، سخنرانی ماندگاری داشتند که هنوز هم در حافظشناسی قابل استناد است. ایشان مفاخر ادب فارسی را پاسبانی کردند و اجازه ندادند این چهرهها با نگاههای افراطگرایانه یا انقباضی، از جایگاه والای خود سقوط کنند.
او با اشاره به دیدارهای مستمر رهبر شهید با شاعران در ماه مبارک رمضان گفت: ایشان در برنامههای مستمری که در نیمه ماه رمضان با شاعران برگزار میکردند، خودشان تصریح کرده بودند که از این طریق میخواهیم اهتمام خود را نسبت به پختهتر کردن و کارآمدتر کردن زبان و شعر فارسی نشان دهیم.

رهبر شهید ما، حکیمی شاعر و شاعری حکیم بود
محمدمهدی سیار گفت: اگر شعر را پی بردن به باطن عالم، فراتر رفتن از محاسبات ظاهری و چارچوبهای مادی و تأویل عالم به حقیقتی بدانیم که شالوده جهان بر آن بنا شده است، باید بگوییم شعر و حکمت پیوندی عمیق با یکدیگر دارند. در تعریف حکمت نیز همین معنا نهفته است. این دو مقوله در اوج خود به یکدیگر نزدیک میشوند؛ شعر در نهایت به حکمت میرسد و حکمت نیز هنگامی که به زیباترین وجه خود نزدیک میشود، به شعر تبدیل میشود.
وی افزود: با این نگاه، باید بگوییم رهبر شهید ما و شاید اساسا اصل انقلاب اسلامی و شکل حکومت جمهوری اسلامی، به برکت انفاس قدسی امام خمینی (ره)، بهگونهای طراحی و بنیانگذاری شده است که همگان را به چنین نگاهی دعوت میکند؛ چه در زندگی فردی و چه در زندگی اجتماعی. این دعوت، دعوت به نگاهی حکیمانه و شاعرانه است.
سیار با بیان اینکه تلقی انقلاب اسلامی از جهان، تلقیای شاعرانه است، بیان کرد: اگر این شور شاعرانه که با حکمت پیوند خورده است وجود نداشت، ایران چگونه میتوانست چنین استوار بایستد؟ چه کسی میتوانست در جهانی که محاسبات مادی آن چیز دیگری را القا میکند، اینگونه رجز بخواند و همزمان از حماسه و عشق سخن بگوید؟ ایستادگی ملت ایران، ایستادگیای شاعرانه است و جز یک شاعر حکیم نمیتوانست چنین ایستادگیای را سامان دهد و این نگاه را در رگ و جان اقشار و صنفهای مختلف مردم جاری کند؛ مردمی که تنها شاعران در میان آنها نیستند.
وی ادامه داد: شاعران زبان این حکمت شدهاند؛ به واسطه پیوندی که با آن حکیم شاعر داشتند و با توجه به کارکردی که او از شعر انتظار داشت. امروز، بهویژه در آن ۱۰روز نخست که از فیض حضور ایشان محروم شدیم، شاهد بودیم که گویی شاعران بهنوعی رهبری جامعه را بر عهده گرفتند. اگر شعر را در قالبهای مختلف آن از میدانها حذف کنیم؛ اگر شعارهای پیوسته، شعر، مداحی و سرود نباشد، چه چیزی برای این میدانها باقی میماند؟ این میدانها بهنوعی تجلی رهبری جامعه بودند.
این شاعر در ادامه سخنان خود مطرح کرد: پس از اقدام بزرگ رهبر در جامعه ایرانی، نمیتوان از رهبری و کشورداری سخن گفت بیآنکه پیوند آن با فرهنگ و فهم دقیق و درست از شعر را در نظر گرفت. میراث گرانبهای امام شهید بخشی در شعرهایش و بخشی دیگر در سخنانی است که درباره شعر بیان کرده است. ایشان برای سالها نقشه راه حیات فرهنگی و زیست ادبی و هنری جامعه را برای شاعران، مخاطبان، معلمان و مدیران و مسئولان فرهنگی و سیاسی روشن کرده است.
وی با اشاره به تاکید رهبر شهید بر اهمیت شعر و ادبیات و امیدآفرینی بیان کرد: از جمله موضوعاتی که ایشان بر آن تأکید داشتند، اهمیت شعر و ادبیات و همچنین امید و امیدآفرینی بود. ایشان شاعران را امیدآفرینان جامعه میدانستند و چنین انتظاری نیز از ما داشتند.
او در بخش دیگری از سخنانش به نگاه ادبی رهبر جدید انقلاب اسلامی اشاره کرد و افزود: خوشحالیم که رهبر رشید و جوان انقلاب اسلامی نیز از همان نگاه شاعرانه برخوردار است. شاید شعری از ایشان نشنیده باشیم و نخواهیم شنید، اما در متنهایی که از ایشان منتشر شده، دقت، ظرافت کلامی و ادبی و نگاه شاعرانه دیده میشود.
محمد مهدی سیار در پایان گفت: در همان متن آغازین ایشان پس از رهبری، آنجا که نمادی بسیار عظیم و بزرگ را به جامعه ادبی و فرهنگی، ملت ایران و جهان اسلام هدیه کردند، با جملهای شگفتانگیز روبهرو شدیم؛ جملهای که به موتور محرک بسیاری از تولیدات ادبی و هنری در حوزه شعر، گرافیک و دیگر عرصهها تبدیل شد: «من پیکر آن بزرگوار را دیدم؛ کوهی بود از صلابت و شنیدم که مشت دست سالمش را گره کرده است.» این نگاه شاعرانه را باید قدر دانست.

مسعود نجابتی با اشاره به فعالیت خود در شورای هنری انتشارات انقلاب اسلامی گفت: کتاب را معجزه دانایی نامیدهاند و این دانایی زمانی که قرار است به محصولی ملموس تبدیل شود و در اختیار مخاطب قرار گیرد، باید در قالب و ظاهری متناسب عرضه شود. پرداختن به این جنبه از کتاب، در شرایط کنونی بر عهده طراحان گرافیک است.
وی با اشاره به روند طراحی کتاب «از دفتر شعر امین» افزود: نکته مهم در طراحی این اثر، انتخاب قالبی متناسب با محتوای آن بود. در ابتدای طراحی این کتاب به سنتهای کهن و زیباییهای بصری خط فارسی و بهویژه خط نستعلیق توجه کردیم. این خط، هویت بصری و آرایشی ویژهای به کتاب شعر میبخشد.
نجابتی ادامه داد: در جلسات کارشناسی این نظر مطرح شد که به دلایل مختلف، شیوههای سنتی آراستن کتاب با خط نستعلیق در شرایط امروز شاید برای بخشی از مخاطبان، بهویژه نسل جوان، چندان کاربردی و جذاب نباشد. تصمیم گرفتیم از ظرفیتهای حروفنگاری و شیوههای جدید طراحی گرافیک استفاده کنیم تا کتاب، علاوهبر قرارگرفتن در کتابخانهها، برای مخاطب امروزی نیز خواندنی و جذاب باشد.
وی با اشاره به روند اجرای طرح گفت: برای هر شعر، یک بیت به انتخاب شورای محتوایی برگزیده شد. از آنجا که فرصت محدودی برای اجرای پروژه داشتیم و امکان سفارش جداگانه به هنرمندان وجود نداشت، کارگاهی با حضور تعدادی از هنرمندان شاخص حروفنگاری کشور برگزار کردیم. در این کارگاه، هر یک از هنرمندان یکی از بیتهای منتخب را مبنای کار خود قرار دادند و متناسب با محتوای کتاب، آن را حروفنگاری یا به اصطلاح تایپوگرافی کردند. در نهایت، مجموعه این آثار در کنار یکدیگر قرار گرفت و کتاب سامان یافت.
مسعود نجابتی در پایان با اشاره به اهمیت نخستین مواجهه مخاطب با کتاب بیان کرد: نخستین مواجهه مخاطب با این معجزه دانایی، از طریق ظاهر و طراحی کتاب شکل میگیرد. تلاش ما در انتشارات انقلاب اسلامی این بوده است که با توجه به مخاطبان فرهیخته و علاقهمندان حرفهای کتاب، اثری با ظاهر دلپذیر و متناسب ارائه و در عین حال، ارتباط مخاطبان عمومی را نیز با کتاب آسانتر کنیم.
در پایان این آیین، ضمن تجلیل از محمدحسن مقیسه به پاس سالها تلاش در حوزه شعر و ادب پارسی، از کتاب «از دفتر شعر امین؛ منتخبی از سرودههای حضرت آیتاللهالعظمی شهید سیدعلی خامنهای قدساللهنفسهالزکیه» رونمایی شد.
سیوچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران با شعار «با کتاب گفتوگو کنیم» از بیستوسوم تا سیام آبان (۱۴۰۵) در سراسر کشور برگزار میشود.
انتهای پیام/