حاج قربانعلي خزائلي (پدر معظم شهيدان؛ «محمد» و «عليرضا»)

رويايي عارفانه
پنجم آذر 1319 در نجف آباد به دنيا آمد. پدرش «تقي» در زمين هاي اربابي كار مي كرد. او به شدت مذهبي بود و ديدگاه مثبتي از فضاهاي آموزشي رژيم سابق نداشت.
ـ هركس تو اين مدرسه ها و زيردست معلم هايي كه دست پرورده شاه هستند، درس بخواند، از دين و ايمان خارج مي شود.
«قربانعلي» سومين فرزند او بود و از نوجواني كمك خرج خانواده. با هم جو، گندم، انار و انگور مي كاشتند. محصول كه مي رسيد، آن را مي فروختند. سهمي از آن صاحب زمين و سهم اندكي به كشاورز مي رسيد و اين مقدار، حتي كفاف هزينه هاي معاش خانواده نه نفره «خزائلي» را نمي داد. قربانعلي عازم خدمت سربازي كه شد، در آشپزخانه باشگاه افسران به خدمت پرداخت. ماهانه هفده ريال و ده شاهي حقوق مي گرفت. او به ياد آن روزها تبسمي مي كند.
ـ شب اول سربازي، تو آسايشگاه پادگان خوابيده بوديم كه از صداي گريه يكي از سربازها بيدار شدم. گفتم: طوري شده؟
گفت: پتوم را دزديده اند. سردم است. دل درد دارم.
پتوي اضافه داشتم. آن را به او دادم. گفتم: صبح پتويت را پيدا كني و اين را پس بده. هوا سرد است.
آن شب خواب ديدم تو يك قصر بزرگ هستم. صبح كه رفتيم صبحگاه، افسر ارشد آمد و پرسيد: كي آشپزي بلد است؟
چند نفر دست بلند كرد، من هم. ما را بردند تو دفتر تيمسار. اسم غذاهايي را كه بلديم، پرسيد. نفر جلويي من تند و تند جواب مي داد و من تو ذهنم حفظ مي كردم: چلوكباب، جوجه كباب، چلوخورش، كتلت، پيفتك...
من هم ياد گرفتم و همان جمله ها را تكرار كردم.
آن روز قربانعلي و دو سرباز ديگر را بردند به آشپزخانه. سرآشپز هيكل مند و رشيد با نگاه افسران با كت و شلوار و كراوات، عصا قورت داده و مرتب آمد جلو و چند سؤال تخصصي راجع به آشپزي و نحوه طبخ غذاها پرسيد و «قربانعلي» دانست كه دستش رو خواهد شد. دندان بر لب نهاد. بايد رات مي گفت. تا به خود بجنبد، سرآشپز به او رسيده بود.
ـ تو خورش قورمه سبزي را چطور درست مي كني، سرباز؟
گفت كه هيچ غذايي بلد نيست. قسم خورد.
ـ آقا به حضرت عباس(ع) ما آشپزي بلند نيستيم، ولي مي توانيم ياد بگيريم.
سرآشپز خنديد. از سادگي او به وجد آمده بود.
ـ مرخصي رفتي؟
گفت كه نرفته و تازه روز گذشته از خانه شان آمده است.
افسر ارشد كه كنار او ايستاده بود، خنده بر لب گفت: بيا چند روز برو مرخصي. هيچ چيز بهتر از صداقت نيست.
ترسيد. مبادا مي خواهند او را دست بيندازند يا دردسري برايش درست كنند. سر فرو افكند. اما ساعتي بعد كه حكم مرخصي تشويقي را به خاطر راستگويي گرفت، ترديدهايش برطرف شد. رفت و بعد از پايان مرخصي سه روزه اش كه باعث حيرت خانواده شده بود، تا پايان خدمتش را در آشپزخانه ماند و طباخي آموخت. او بيست و دو ساله بود كه تصميم به ازدواج گرفت. دوستش خواهري داشت و قربانعلي از مادر خواست تا به خواستگاري او برود.
ـ خواهر دوستم دوازده ساله بود. پدر نداشتند. مادرم رفت و جواب «بله» را گرفت. بعدها «حاج خانم» تعريف مي كرد كه بعد از خواستگاري مادرت، برادرم با مادرم رفتند پيش حاج آقا «رياضي» كه امام جمعه نجف آباد بود. خواسته بودند استخاره كند. حاج آقا جريان را پرسيده و بعد خنديده بود.
ـ مبارك باشد ان شاءالله. نيازي به استخاره نيست. پسر آقا تقي خزائلي، جوان خوبي است. نيازي به استخاره ندارد. به پاي هم پير شوند.
آن دو را به عقد هم درآوردند، با مهريه يك دانگ خانه خشت و گلي، هزار تومان پول نقد و پنج مثقال طلا و خرج مراسم عروسي به عهده پدر داماد بود. آبگوشت ساده اي براي مهمانان بار گذاشتند و عروس را آوردند. «قربانعلي» به ياد همسر مرحومش كه مي افتد، نگاهش پر آب مي شود.
ـ حاج خانم ده سال از من كوچكتر، اما يك كدبانو تمام عيار بود. آشپزي را تا حدودي بلد بود، اما به مرور زمان، خياطي، آرايشگري، قالي بافي، بافتن لباس هاي زمستاني و... را ياد گرفت. از هر انگشتش صد هنر مي ريخت. واقعاً با سليقه و گل سرسبد هر مجلسي بود.
آن دو در يكي از اتاق هاي خانه پدري زندگي مي كردند. «قربانعلي» هر صبح به قدر كفايت از چرخ چاه، آب مي كشيد و مي گذاشت توي اتاق. چيزي اگر لازم بود، مي خريد و مي رفت مغازه. در قفل سازي مشغول به كار شده بود، با روزي پنج تومان حقوق. غروب ها كه برمي گشت، نان و پنير و حلوا ارده و روغن و... مي خريد. عادت داشت كه هر ظهر و هر مغرب، با صداي خوش اذان بگويد. آستين ها را بالا بزند و تو آب حوض وضو بگيرد و قامت ببندد براي نماز اول وقت و اين عادت ديرينه را هنوز دارد. شايد به همين خاطر بود كه بعدها همسر و فرزندانش نيز پابه پاي او به هر وعده نماز را به جماعت مي خواندند. او اولين پسرش را شش روز پس از تولد، از دست داد. فرزند دومش كه به دنيا آمد، او را منور ناميد، اما به عشق وطن، او را «ايران» صدا مي زند. صديقه، عليرضا، محمد، زهرا، اعظم، الهه، فاطمه، وجيهه و مريم نيز متولد شدند.
ـ سه تا از بچه ها تو خانه پدرم به دنيا آمدند. بعد به حاج خانم ارث رسيد. آن پول را كنار پس انداز خودم گذاشتم و زمين صد و شصت متري خريدم و كم كم آن را ساختم. يادم هست كه سر دنيا آمدن «عليرضا» تو خانه خودمان بوديم. از سر كار كه مي آمدم، خانه همسايه جلو در بود. گفت: مژدگاني بده آقا خزائلي.
من تعجب كردم. خنديد و توضيح داد كه ساعتي قبل، خانم يك پسر تپل و خوشگل به دنيا آورده.
«قربانعلي» حال زن و فرزند نو رسيده اش را پرسيد و زن با اشتياق تعريف كرد كه حال هر دو خوب است و او دست كرد تو جيبش، حقوق آن روزش را به زن همسايه داد.
ـ مژدگاني...
رفته رفته بر تعداد فرزندانش افزوده مي شد و «قربانعلي» وقتي خبر ثبت نام كاروان زيارتي مكه را از «حاج محمد معتمدپور» شنيد، با سه هزار توماني كه داشت، ثبت نام كرد و عازم شد. نذر كرد كه كار و كاسبي اش رونق پيدا كند و دست به كاري بزند كه گرفتاري ها سرآيد. دو ماه در مكه ماند و آشپزي زائران خانه خدا را كرد. وقتي برگشت، وردست برادر همسرش تراشكاري آموخت. مغازه اي باز كرد و كاسبي اش رونق گرفت. قدري پول پس انداز كرد. شنيده بود تو كارخانه ذوب آهن، از سنگ، فلز به دست مي آورند. مهندسي از تهران آمده بود كه فلزها را به قيمت ارزان مي فروخت. «قربانعلي» با او شروع به همكاري كرد. سود خوبي عايدش مي شد و اندك اندك زندگي روي خوب خود را به او مي نمود و او طبق عهدي كه كرده بود، دوباره راهي مكه شد.
ـ خدايا تو را به حق دوازده امام، دوازده مرتبه زيارت خانه ات را نصيب من كن. دوازده مرتبه گفت و پس از آن به نيابت از يك معلم مرحوم و پس از آن به نيابت از يك پدر به سفر حج رفت. عليرضا بعد از پايان دوره راهنمايي در تراشكاري مشغول به كار شده بود و محمد هنوز درس مي خواند كه جنگ شروع شده هر دو قصد عزيمت كردند. آن دو همه جا با هم بودند. مگر مي شد كه بي هم بمانند. عضو بسيج شده بودند و مي خواستند از همان جا عازم شوند. گفت: درس بخوانيد. برويد حوزه علميه مشغول به تحصيل شوند.
گفتند: امروز جنگ از هر كاري واجب تر است.
دلش رضا نمي داد. محمد گفته بود امروز بعد ازظهر امتحان دارم. رفته و تا شب نيامده بود. «قربانعلي» سراغ او را از بسيج گرفت و دانست كه عازم اهواز شده است.
ـ پس امتحان مدرسه اش را نمي گفت.
دانست كه با خودش در جدال براي رفتن بوده است. چند روز بعد او را آوردند. مجروح و پردرد. پزشكي كه از دوستان «قربانعلي» بود، براي مداواي او تلاش كرد. بهتر كه شد، دوباره رفت. و اين بار در عمليات والفجر مقدماتي به روز بيست و دوم بهمن 61 در فكه شهيد شد. پيكرش را نيافته بودند و قربانعلي خواب او را ديد كه در قصري بزرگ با نعمت هاي فراوان زندگي مي كند.
ـ پدر اينجا همه چيز صلواتي است.
عليرضا كه از كودكي در بازي و كار و مدرسه همراه برادر و پشتيبان او بود، مرغ سركنده را مي مانست. او نيز سال بعد در جزيره مجنون به شهادت رسيد. پيكر او را آوردند، اما بقاياي محمد پانزده سال بعد روي دوش همرزمان و آشنايانش تشييع شد.
او در وصيتنامه اش نوشته بود: اگر پيكرم صدپاره شود و هر پاره در آتش بسوزد و اگر خاكسترم را در دريا بريزيد، از دل امواج خروشان دريا، صدايم را خواهيد شنيد كه اسلام پيروز است.